تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر

پروژه تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر، گامی روشن در مسیر یکپارچگی، پایداری و ارتقای کیفیت خدمات برق‌رسانی کشور.

تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر یکی از کلیدی‌ترین پروژه‌های شرکت پگاه انرژی پارسیان است که با هدف ارتقای پایداری شبکه و یکپارچه‌سازی خدمات فنی در استان البرز اجرا شد. این پروژه از ۱۱ بهمن ۱۴۰۰ آغاز و در ۳۰ بهمن ۱۴۰۱ خاتمه یافت و با مبلغ پیمان ۲۴۲٬۷۹۷٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال از محل منابع داخلی و اعتبارات شرکت‌های تابعه توانیر تأمین مالی گردید. اجرای طرح در پاسخ به نیاز مناطق کرج و مهرشهر به افزایش پایداری شبکه، کاهش خاموشی‌ها و ارتقای کیفیت خدمات برق‌رسانی، در قالب یک برنامه جامع برای یکپارچه‌سازی عملیات بهره‌برداری انجام شد.

هدف کلان پروژه، ایجاد انسجام مدیریتی و عملیاتی میان فعالیت‌های کلیدی بهره‌برداری از جمله رسیدگی به حوادث، تعمیر و نگهداری شبکه، روشنایی معابر، بازدیدها و سرویس‌های دوره‌ای (PM) و کنترل انشعابات غیرمجاز بود؛ اقدامی که با هدف کاهش خطاهای انسانی، حذف موازی‌کاری و افزایش سرعت واکنش به رخدادهای شبکه صورت گرفت. در این راستا، شرکت پگاه انرژی پارسیان با جذب و آموزش ۱۱۰ نفر نیروی متخصص و سازمان‌دهی آنان در قالب تیم‌های مستقل عملیاتی، و همچنین تجهیز ناوگان به ۳۷ دستگاه خودروی تخصصی شامل وانت، بالابر و جرثقیل، زیرساخت اجرایی لازم را فراهم کرد. نتیجه اجرای پروژه، بهبود محسوس شاخص‌های بهره‌برداری نظیر مدت و فراوانی خاموشی، کیفیت روشنایی معابر و آمادگی تجهیزات، و نیز ایجاد ساختار مدیریتی متمرکز برای پایش لحظه‌ای داده‌ها و افزایش هماهنگی تیم‌های عملیاتی بود. این طرح را می‌توان نمونه‌ای موفق از استقرار مدیریت بهره‌برداری یکپارچه و نوین در شبکه توزیع برق کشور دانست.

۱- اهداف کلان و ضرورت اجرای پروژه تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر

پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر» با رویکردی جامع‌نگر و در راستای تحقق سیاست‌های کلان وزارت نیرو و شرکت توانیر، با اهداف کلان زیر طراحی و اجرا گردید. این اهداف با تأکید بر بهبود شاخص‌های عملکردی شبکه، افزایش بهره‌وری منابع انسانی و فنی، و ارتقای کیفیت خدمات برق‌رسانی، مبنای اصلی تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های اجرایی در طول پروژه محسوب شدند:

 

۱-۱- افزایش قابلیت اطمینان شبکه توزیع برق

یکی از محورهای اصلی پروژه، ارتقای شاخص اطمینان شبکه از طریق کاهش خطاهای انسانی، بهینه‌سازی فرآیندهای نگهداری، و تقویت نظام پایش تجهیزات بود. این هدف با استقرار تیم‌های نظارتی تخصصی، تدوین دستورالعمل‌های استاندارد و استفاده از سامانه‌های هوشمند ثبت و تحلیل خطاها دنبال شد تا پایداری و کارکرد مستمر شبکه در تمام شرایط عملیاتی تضمین گردد.

 

۲-۱- تأثیر تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر بر کاهش خاموشی‌ها

به منظور بهبود شاخص‌های SAIFI و SAIDI، سازوکارهای پاسخ سریع به حوادث شبکه ایجاد شد. با استقرار تیم‌های عملیاتی در مناطق کلیدی و تجهیز آنان به خودروهای عملیاتی و سامانه‌های ارتباطی برخط، زمان واکنش و رفع عیب شبکه به‌طور میانگین بیش از ۲۵ درصد کاهش یافت.

 

۳-۱- بهبود کیفیت روشنایی معابر عمومی

یکی از اهداف مهم پروژه، افزایش سطح ایمنی و آسایش شهروندان از طریق ارتقای روشنایی معابر شهری و بین‌شهری بود. با بازسازی چراغ‌های فرسوده، استانداردسازی سیستم‌های روشنایی، و استفاده از لامپ‌های کم‌مصرف و مقاوم در برابر نوسانات، کیفیت روشنایی در معابر پررفت‌وآمد به‌طور چشمگیری افزایش یافت.

 

۴-۱- پیشگیری از دوباره‌کاری و موازی‌کاری در عملیات

در ساختار قبلی بهره‌برداری، پراکندگی وظایف و تعدد واحدهای اجرایی موجب تداخل در عملیات می‌شد. در این پروژه با تجمیع فعالیت‌ها در قالب ساختاری واحد و متمرکز، علاوه بر حذف موازی‌کاری، راندمان کاری افزایش و هزینه‌های اجرایی به میزان قابل‌توجهی کاهش یافت.

 

۵-۱- ارتقای سطح ایمنی و رعایت الزامات HSE

پروژه از همان مراحل اولیه بر مبنای اصول ایمنی و استانداردهای بین‌المللی HSE طراحی گردید. با آموزش کارکنان، ممیزی مستمر عملیات، استفاده از تجهیزات ایمن و تدوین دستورالعمل‌های حفاظتی، سطح رعایت الزامات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای در عملیات میدانی به استانداردهای مطلوب ارتقا یافت. این امر نقش بسزایی در کاهش حوادث شغلی و افزایش رضایت شغلی نیروهای اجرایی داشت.

 

۶-۱- حفظ و توسعه نیروی انسانی متخصص

از مهم‌ترین اهداف پروژه، جذب، آموزش و نگهداشت نیروهای متخصص در حوزه بهره‌برداری شبکه برق بود. در همین راستا، برنامه‌های آموزشی فنی، مهارتی و مدیریتی برای ارتقای سطح دانش عملیاتی کارکنان تدوین شد و با ایجاد مسیرهای شغلی مشخص، انگیزه و پایداری نیروی انسانی تقویت گردید.  بدین‌ترتیب، پروژه علاوه بر بهبود شاخص‌های فنی، موجب افزایش سرمایه انسانی و ایجاد یک ساختار پایدار مهارت‌محور در مجموعه شد.

 

۷-۱- ضرورت اجرا

پیش از آغاز پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر»، فعالیت‌های بهره‌برداری شبکه توزیع در این دو محدوده به‌صورت مجزا، غیرمتمرکز و در برخی موارد ناهماهنگ انجام می‌شد. این وضعیت باعث افزایش هزینه‌های عملیاتی، کاهش بهره‌وری منابع انسانی و تجهیزاتی، تأخیر در رسیدگی به حوادث و ضعف در تبادل اطلاعات میان واحدها گردید و در نهایت کیفیت خدمات‌رسانی به مشترکین را کاهش داد. تداوم روش‌های سنتی بهره‌برداری نه‌تنها پاسخگوی نیازهای شبکه‌های شهری پرتراکم نبود، بلکه ریسک اختلالات فنی، خاموشی‌های گسترده و افزایش تلفات انرژی را نیز تشدید می‌کرد؛ موضوعی که با سیاست‌های کلان وزارت نیرو و شرکت توانیر در زمینه بهینه‌سازی منابع، کاهش تلفات شبکه، هوشمندسازی فرآیندها و ارتقای پایداری شبکه توزیع در تعارض قرار داشت. بر همین اساس، شرکت پگاه انرژی پارسیان با هدف ایجاد تحول ساختاری و هم‌راستا با برنامه‌های راهبردی توانیر، طرحی جامع برای تجمیع، ساماندهی و بهینه‌سازی عملیات بهره‌برداری در جنوب کرج و مهرشهر طراحی و اجرا کرد. ضرورت این اقدام در سه محور قابل تبیین است: از نظر فنی، نیاز به پایش مستمر، بازآرایی و افزایش تاب‌آوری شبکه؛ از نظر مدیریتی، یکپارچه‌سازی تصمیم‌گیری، ساماندهی داده‌ها و حذف تداخل عملکردی؛ و از نظر اقتصادی–اجتماعی، کاهش هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم و افزایش رضایت عمومی از خدمات برق‌رسانی شهری.

 

۲- دامنه خدمات و فعالیت‌های عملیاتی

دامنه خدمات پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر» کلیه فعالیت‌های مرتبط با بهره‌برداری، نگهداری، پایش، بازسازی و بهبود عملکرد شبکه‌های توزیع برق را در محدوده جغرافیایی این دو مدیریت دربرمی‌گیرد. مأموریت اصلی این طرح، ایجاد ساختاری منسجم و کارآمد برای مدیریت یکپارچه عملیات میدانی و ستادی، با هدف ارتقای شاخص‌های پایداری، ایمنی، کیفیت و بهره‌وری شبکه بوده است. خدمات اجرایی در قالب چند محور کلیدی طراحی و اجرا گردید که هر یک دارای اهداف، برنامه‌های عملیاتی و دستاوردهای مشخص بودند:

 

۱-۲- مدیریت حوادث و خاموشی‌ها

با توجه به حساسیت بالای پایداری شبکه توزیع برق و اهمیت پاسخ سریع به رخدادها، یکی از اصلی‌ترین محورهای پروژه، ساماندهی و بهینه‌سازی فرآیند مدیریت حوادث بود.  در این راستا:

• تیم‌های آماده‌به‌کار ۲۴ ساعته در سطح منطقه تشکیل شدند تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن نسبت به رفع خاموشی‌ها، اصلاح عیوب و بازگرداندن شبکه به وضعیت عادی اقدام نمایند.
• از سامانه ثبت لحظه‌ای خاموشی‌ها بهره‌گیری شد تا کلیه رخدادها به‌صورت دیجیتالی ثبت، تحلیل و پیگیری شوند. این سامانه امکان ردیابی دقیق محل حادثه، مستندسازی عملیات رفع عیب و تحلیل آماری را فراهم آورد.
• کلیه اکیپ‌های اجرایی به تبلت‌های صنعتی متصل به سامانه اتوماسیون مجهز شدند. این اقدام با ایجاد یک بستر ارتباطی برخط و یکپارچه میان نیروهای عملیاتی و مرکز کنترل، موجب کاهش محسوس میانگین زمان واکنش (Response Time) در دریافت و اجرای فرمان‌ها و در نتیجه افزایش بهره‌وری تیم‌ها گردید. همچنین، با کاهش مأموریت‌های میدانی غیرضروری، میزان تردد خودروهای عملیاتی و در پی آن مصرف سوخت به‌طور چشمگیری کاهش یافت.

نتیجه این اقدام، کاهش ۲۵ تا ۳۰ درصدی میانگین مدت خاموشی مشترکین (شاخص SAIDI) در پایان دوره اجرای پروژه بود.

۲-۲- تعمیر و نگهداری پیشگیرانه (PM)

یکی از نقاط قوت این پروژه، پیاده‌سازی برنامه تعمیر و نگهداری پیشگیرانه (Preventive Maintenance) در تمامی سطوح شبکه توزیع بود. اقدامات اصلی در این محور شامل:

• تدوین برنامه منظم بازدیدهای دوره‌ای از پست‌ها، ترانسفورماتورها، خطوط فشار ضعیف و متوسط، با هدف پیش‌بینی و رفع عیوب پیش از بروز خاموشی.
• استفاده از چک‌لیست‌های فنی استاندارد و نرم‌افزارهای مدیریت دارایی‌ها (Asset Management) برای ثبت و تحلیل وضعیت تجهیزات.
• اجرای عملیات شست‌وشوی دوره‌ای مقره‌ها، اصلاح اتصالات فرسوده و تعویض تجهیزات دارای استهلاک بالا.
• شناسایی نقاط مستعد خرابی از طریق تحلیل داده‌های تاریخی خاموشی‌ها و تخصیص منابع بهینه برای نگهداری هدفمند.
• گروه تعمیر و نگهداری به ۴ دستگاه دوربین ترموویژن SATIR D300 مجهز گردید تا عملیات ترموگرافی مادون‌قرمز به‌صورت دوره‌ای انجام شده، نقاط ضعف حرارتی و نواحی مستعد خرابی شناسایی گردد و اقدامات اصلاحی پیشگیرانه پیش از وقوع خطا (Failure) اجرا شود.

به‌واسطه اجرای این برنامه، نرخ وقوع خطاهای تکرارشونده در شبکه تا ۴۰ درصد کاهش یافت و ضریب آمادگی تجهیزات به سطح مطلوب ۹۴ درصد رسید.

 

۳-۲- روشنایی معابر عمومی

روشنایی معابر، به‌عنوان یکی از شاخص‌های مستقیم کیفیت خدمات برق‌رسانی و ایمنی شهری، در این پروژه جایگاه ویژه‌ای داشت.
در این بخش اقدامات زیر به انجام رسید:

• تعمیر، نصب و تعویض بیش از ۳۲۰۰ چراغ روشنایی معابر شهری و روستایی در محدوده جنوب کرج و مهرشهر.
• اجرای طرح‌های بهبود روشنایی در مناطق پرخطر، تقاطع‌های اصلی، پارک‌ها و مسیرهای پرتردد شهری با استفاده از چراغ‌های LED کم‌مصرف و مقاوم در برابر نوسانات ولتاژ.
• استانداردسازی پایه‌ها، کابل‌ها و تابلوهای کنترل روشنایی به‌منظور افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش مصرف انرژی.
• راه‌اندازی سامانه ثبت شکایات مردمی و پاسخگویی سریع به درخواست‌های مربوط به روشنایی معابر، که منجر به افزایش رضایت عمومی و کاهش تأخیر در رسیدگی‌ها شد.

اجرای این فعالیت‌ها، کیفیت روشنایی شهری را به سطح مطلوب و مطابق با الزامات شرکت توانیر ارتقا داد.

 

۴-۲- بازرسی و کنترل انشعابات غیرمجاز

یکی از چالش‌های همیشگی شبکه‌های توزیع برق، وجود انشعابات غیرمجاز و مصرف‌های کنترل‌نشده است که ضمن ایجاد خسارت اقتصادی، موجب افت ولتاژ و کاهش بهره‌وری شبکه نیز می‌شود.
در این محور از پروژه:

• عملیات شناسایی، قطع و ساماندهی انشعابات غیرمجاز با همکاری نیروهای انتظامی و پشتیبانی حقوقی انجام گرفت.
• پایگاه داده‌ متمرکز مشترکین مشکوک ایجاد شد تا وضعیت مصرف، سوابق قطع و وصل و میزان بدهی‌ها قابل رهگیری باشد.
• در مناطق دارای سابقه تخلف بالا، کنتورهای هوشمند و سیستم‌های قرائت از راه دور (AMI) نصب گردید تا امکان پایش دقیق مصرف و جلوگیری از دستکاری فراهم شود.
• گزارش‌های آماری حاصل از این فرآیند در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی طرح‌های بهینه‌سازی مصرف مورد استفاده قرار گرفت.

نتیجه اجرای این محور، کاهش چشمگیر تلفات غیر فنی و افزایش انضباط در مصرف انرژی الکتریکی در منطقه هدف بود.

 

۵-۲- آموزش، توانمندسازی و ارتقای مهارت نیروی انسانی

با توجه به اینکه نیروی انسانی ستون اصلی اجرای موفق هر پروژه بهره‌برداری است، شرکت پگاه انرژی پارسیان توجه ویژه‌ای به آموزش و ارتقای دانش فنی و ایمنی کارکنان داشت.  در این راستا:

• دوره‌های تخصصی ایمنی برق، HSE، مدیریت بحران، و دستورالعمل‌های ثابت بهره‌برداری به‌صورت نظری و عملی برگزار شد.
• کارکنان تازه‌جذب‌شده پیش از ورود به میدان، دوره‌های کارگاهی در خصوص استفاده از تجهیزات جدید، کار در ارتفاع، کار با بالابرهای هیدرولیک و عملیات تعمیرات خط گرم را گذراندند.
• برای سرپرستان و مدیران میانی، دوره‌های مدیریت منابع انسانی، بهبود ارتباطات کاری، و کنترل عملیات میدانی برگزار شد تا هماهنگی بین تیم‌ها افزایش یابد.
• پس از پایان هر دوره آموزشی، آزمون‌های ارزیابی مهارت برگزار گردید تا سطح توان فنی نیروها به‌صورت کمی سنجیده شود.

این فرآیند آموزشی منجر به افزایش بهره‌وری، کاهش خطاهای انسانی، و ارتقای فرهنگ ایمنی در محیط کار گردید و نیروی انسانی پروژه را به یکی از سرمایه‌های پایدار سازمان تبدیل کرد.

 

۳- نیروی انسانی و ناوگان تجهیزات پروژه تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر

پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر» بر مبنای دو رکن اساسی اجرا شد:
۱) به‌کارگیری نیروی انسانی متخصص و سازمان‌یافته،
۲) بهره‌گیری از ناوگان تجهیزات پیشرفته و کارآمد.
ترکیب این دو عامل موجب شد عملیات اجرایی با بالاترین سطح دقت، ایمنی و بهره‌وری صورت گیرد و شاخص‌های عملکردی پروژه در سطحی مطلوب تحقق یابد.

 

۱-۳- نیروی انسانی

در قالب این پروژه، ۱۱۰ نفر نیروی انسانی متخصص به‌صورت تمام‌وقت در حوزه‌های عملیاتی، پشتیبانی فنی و ستادی به کار گرفته شدند. این نیروها شامل:

• 15 نفر استادکار فنی ارشد: مسئول نظارت مستقیم بر گروه‌های اجرایی، مدیریت عملیات میدانی، بررسی ایمنی شبکه‌ها و کنترل کیفیت عملکرد برقکاران.
• 5 نفر اپراتور: که وظیفه پاسخگویی تلفنی و هماهنگی بین اکبپ های عملیاتی را بر عهده دارند. 
• ۷۰ نفر برقکار ماهر: مجریان اصلی تعمیرات، رفع عیوب، اجرای سرویس‌های دوره‌ای (PM)، بازرسی تجهیزات و عملیات روشنایی معابر.
• ۲۰ نفر راننده برقکار: پشتیبان لجستیکی و عملیاتی تیم‌ها، مسئول جابجایی نیروها و تجهیزات به محل حوادث، نصب یا تعمیر پست‌ها و خطوط.

به‌منظور افزایش کارایی، نیروهای عملیاتی در قالب تیم‌های تخصصی متشکل از استادکار، برقکار، اپراتور و راننده سازماندهی شدند. هر تیم دارای سرپرست فنی مستقل و مسئول ایمنی مشخص بود تا ساختار تصمیم‌گیری و پاسخ‌گویی به‌صورت شفاف و سلسله‌مراتبی انجام گیرد.

پیش از شروع رسمی پروژه، کلیه نیروها تحت آموزش‌های فنی و تخصصی در زمینه‌های زیر قرار گرفتند:

• آموزش ایمنی برق و کار در ارتفاع بر اساس استانداردهای HSE و آیین‌نامه‌های توانیر.
• دوره‌های تخصصی تعمیرات خطوط فشار ضعیف و متوسط، کار با تجهیزات بالابر و جرثقیل، و عملیات خط گرم.
• کارگاه‌های آموزشی مدیریت بحران و امداد در شرایط اضطراری.

پس از دوره آموزشی، آزمون‌های ارزیابی مهارت و ایمنی برگزار شد و تنها افرادی که موفق به کسب حد نصاب فنی شدند، در تیم‌های اجرایی مستقر گردیدند. این فرآیند باعث شد میانگین سطح مهارت نیروی انسانی در طول پروژه به بیش از ۹۰ درصد استانداردهای فنی توانیر برسد. همچنین با هدف افزایش بهره‌وری، نظام ارزیابی عملکرد ماهانه طراحی گردید تا بر اساس شاخص‌هایی مانند زمان رفع خاموشی، رعایت اصول ایمنی، و کیفیت عملیات میدانی، عملکرد هر تیم مورد ارزیابی و تشویق قرار گیرد. این اقدام ضمن ایجاد انگیزه شغلی، به کاهش خطاهای انسانی و ارتقای کیفیت عملیات منجر شد.

 

۲-۳- ناوگان تجهیزات

اجرای مؤثر عملیات بهره‌برداری مستلزم برخورداری از ناوگان خودرویی مجهز و متناسب با نوع مأموریت‌هاست. در همین راستا، شرکت پگاه انرژی پارسیان با انجام مطالعات فنی و سرمایه‌گذاری هدفمند، ناوگان پروژه را با ۳۷ دستگاه خودروی عملیاتی تجهیز و سازماندهی نمود.

ترکیب این ناوگان به شرح زیر است:

• ۲۲ دستگاه وانت سبک عملیاتی: برای اعزام سریع نیروها به محل حوادث، تعمیرات سبک و انجام بازدیدهای دوره‌ای.
• ۱۰ دستگاه بالابر سبک هیدرولیکی 12 متری: برای تعمیر و تعویض چراغ‌های معابر، تابلوهای روشنایی و شبکه‌های فشار ضعیف.
• ۵ دستگاه بالابر سنگین و جرثقیل 15 متری: برای عملیات سنگین شامل نصب و جابجایی ترانسفورماتورها، پست‌های زمینی، تیرهای برق و تعمیرات خطوط فشار متوسط.

تمامی خودروها با هدف افزایش کارایی، ایمنی و بهره‌وری سوخت، مجهز به فناوری‌های زیر شدند:

• سامانه GPS و ردیاب لحظه‌ای: برای پایش موقعیت خودروها، ثبت مسیر حرکت، و مدیریت بهینه مأموریت‌ها از مرکز کنترل.
• سامانه مدیریت سوخت و کارکرد موتور: جهت نظارت بر مصرف سوخت، کنترل هزینه‌های عملیاتی و جلوگیری از استهلاک زودرس تجهیزات.
• سیستم ارتباط بی‌سیم (Wireless Communication): برای ارتباط مستقیم تیم‌ها با مرکز عملیات و تسریع در تبادل اطلاعات در حوادث.
• تجهیزات ایمنی استاندارد در هر خودرو: شامل تجهیزات فردی و گروهی، لوازم خط گم، لوازم ایمنی همچون کمربند ایمنی مخصوص کار در ارتفاع، کلاه و دستکش عایق، نردبان‌های استاندارد و سیستم هشدار دید در شب.

به منظور افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش توقف ناوگان، برنامه تعمیر و نگهداری منظم خودروها نیز طراحی و اجرا گردید. این برنامه شامل بازدید ماهانه، تعویض قطعات مستهلک، و ثبت سوابق فنی هر خودرو در سامانه متمرکز بود. ناوگان تجهیزشده پروژه توانست با افزایش سرعت اعزام، کاهش زمان خاموشی، و ارتقای ایمنی تیم‌های اجرایی، نقشی کلیدی در تحقق اهداف عملیاتی ایفا کند. این زیرساخت لجستیکی موجب شد شاخص میانگین زمان پاسخ‌گویی به حوادث تا ۴۰ درصد نسبت به دوره قبل از اجرای پروژه کاهش یابد.

 

۴- منابع مالی و ساختار اجرایی پروژه تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر

۱-۴- منابع مالی

تأمین مالی پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر» از ترکیب منابع داخلی شرکت پگاه انرژی پارسیان و اعتبارات تخصیصی شرکت توزیع نیروی برق استان البرز انجام شد. مبلغ کل پیمان ۲۴۲,۷۹۷,۰۰۰,۰۰۰ ریال تعیین گردید و در قالب بودجه‌ای برنامه‌ریزی‌شده برای پوشش مراحل طراحی، تجهیز، آموزش، اجرا و پایش اختصاص یافت. رویکرد مالی شرکت پگاه انرژی پارسیان مبتنی بر بهینه‌سازی هزینه‌ها و افزایش بازده عملکردی بود؛ به‌گونه‌ای که ضمن حفظ کیفیت اجرا، زمینه کاهش هزینه‌های جاری در بلندمدت و ارتقای بهره‌وری خدمات بهره‌برداری فراهم شود.

تقسیم هزینه‌ها بر اساس اولویت‌های اجرایی به شرح زیر انجام گرفت:

الف) نیروی انسانی و آموزش – ۵۵٪

بخش اصلی بودجه به جذب، آموزش و نگهداشت نیروی انسانی متخصص اختصاص یافت و شامل حقوق و مزایا، بیمه و رفاه، آموزش‌های تخصصی (فنی، HSE، مدیریت بحران) و نظام ارزیابی و پاداش عملکرد بود. این سرمایه‌گذاری موجب افزایش ۲۰٪ بهره‌وری نیروی کار و کاهش خطاهای انسانی شد.

 

ب) تجهیزات و ناوگان خودرویی – ۲۵٪

این بخش شامل خرید، تجهیز و نگهداری ۳۷ دستگاه خودروی عملیاتی (وانت سبک، بالابر سبک، جرثقیل سنگین)، نصب سامانه‌های GPS و مدیریت سوخت، و تأمین تجهیزات فنی و ایمنی بود؛ با هدف افزایش سرعت عملیات، بهبود کیفیت خدمات و کاهش هزینه‌های اضطراری.

 

ج) پشتیبانی، نرم‌افزار و ارتباطات – ۱۵٪

برای هوشمندسازی عملیات، اعتبارات این بخش صرف توسعه سامانه‌های مدیریت دارایی (Asset Management)، ثبت و ردیابی خاموشی‌ها، شبکه‌های ارتباطی بین تیم‌ها و مراکز کنترل و پشتیبانی فنی شد که نتیجه آن افزایش شفافیت، تسریع تصمیم‌گیری و کاهش خطاهای مدیریتی بود.

 

د) ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE) – ۵٪

این بخش شامل آموزش ایمنی، خرید PPE، ممیزی‌های ایمنی و کنترل اثرات زیست‌محیطی بود و منجر به کاهش ۴۵٪ حوادث شغلی و بهبود انطباق با استانداردهای HSE توانیر گردید.

 

در مجموع، ساختار مالی پروژه بر سه اصل کارآمدی، شفافیت و پایداری استوار بوده و ضمن تضمین اجرای کامل پروژه در زمان تعیین‌شده، بستر کاهش هزینه‌های عملیاتی آینده و ارتقای کیفیت خدمات بهره‌برداری را فراهم ساخت.

۲-۴- ساختار اجرایی

پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر» بر پایه یک ساختار سازمانی منسجم، سلسله‌مراتبی و چندرکنی طراحی و اجرا شد تا هماهنگی کامل میان بخش‌های فنی، اجرایی، ایمنی و پشتیبانی برقرار گردد. این ساختار با هدف افزایش شفافیت تصمیم‌گیری، تفکیک دقیق مسئولیت‌ها و تسهیل کنترل پیشرفت پروژه شکل گرفت و شامل ارکان کلیدی مدیریت، دفتر فنی و برنامه‌ریزی، HSE، عملیات و پشتیبانی بود. هدایت کلان پروژه بر عهده مدیر پروژه قرار داشت که علاوه بر برنامه‌ریزی راهبردی و تصویب خط‌مشی‌های اجرایی مبتنی بر اهداف کارفرما، مسئول هماهنگی با نهادهای ذی‌ربط از جمله توانیر و مدیریت‌های منطقه، پایش مستمر پیشرفت، کنترل انحرافات برنامه زمان‌بندی و مدیریت هزینه‌ها در چارچوب قرارداد بود. دفتر فنی و برنامه‌ریزی نقش مرکز تحلیل و پشتیبانی فنی را ایفا کرد و با تهیه و به‌روزرسانی برنامه زمان‌بندی، تحلیل داده‌های عملکردی، تدوین گزارش‌های پیشرفت، تهیه دستورکارها و دستورالعمل‌های اجرایی مطابق استانداردهای توانیر و همکاری در کنترل کیفیت، در پایش انحرافات و ارائه راهکارهای اصلاحی نقش تعیین‌کننده داشت. واحد HSE نیز به‌عنوان ضامن سلامت نیروی انسانی و پایداری محیطی، ممیزی‌های ایمنی را مستقر نمود، آموزش‌های تخصصی و مانورهای اضطراری برگزار کرد، بر استفاده از تجهیزات حفاظت فردی و وضعیت سلامت کارکنان نظارت داشت و اقدامات پیشگیرانه برای کنترل آثار زیست‌محیطی و مدیریت پسماندها را اجرا نمود؛ به‌گونه‌ای که شاخص حوادث شغلی به کمتر از ۰٫۵ حادثه به‌ازای هر ۱۰۰۰ نفر-ساعت کار کاهش یافت. واحد عملیات به‌عنوان قلب اجرایی پروژه، مدیریت مستقیم تیم‌های میدانی، تعمیراتی، روشنایی و پاسخ سریع را بر عهده داشت و با برنامه‌ریزی مأموریت‌ها، مدیریت ناوگان از طریق GPS، هماهنگی با مرکز کنترل برای رسیدگی سریع به خاموشی‌ها و تحلیل خرابی‌ها، نقش اصلی را در ارتقای سرعت و پایداری خدمات ایفا کرد. در نهایت، واحد پشتیبانی و لجستیک با تأمین قطعات، ابزار و تجهیزات حفاظتی، نگهداری ناوگان، مدیریت تدارکات و کنترل هزینه‌های پشتیبانی، زنجیره تأمین کارآمدی ایجاد کرد تا هیچ عملیات میدانی به‌دلیل کمبود منابع متوقف نشود. این مدل مدیریتی با ارتباط شفاف بین واحدها و تصمیم‌گیری سلسله‌مراتبی، تحقق اهداف پروژه در چارچوب زمان و بودجه مصوب را ممکن ساخت و به الگویی اثربخش برای پروژه‌های مشابه تبدیل شد.

 

۵- چالش‌ها و راهکارهای اجرایی تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر

اجرای پروژه‌های بزرگ در حوزه بهره‌برداری شبکه‌های برق، همواره با مجموعه‌ای از چالش‌های فنی، مدیریتی، لجستیکی و زمانی مواجه است که نحوه‌ی مواجهه با آن‌ها، تعیین‌کننده‌ی میزان موفقیت پروژه در دستیابی به اهداف کلان خواهد بود.  در پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر»، شرکت پگاه انرژی پارسیان با بهره‌گیری از توان کارشناسی، برنامه‌ریزی دقیق و رویکردی پیش‌دستانه، توانست بخش عمده‌ای از موانع را شناسایی و از طریق اقدامات اصلاحی و مدیریتی مؤثر برطرف سازد. چالش‌ها و راهکارهای اجرایی پروژه در چهار محور اصلی زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

 

۱-۵- چالش‌های فنی و زیرساختی در پروژه تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر

الف) قدمت و فرسودگی شبکه‌های توزیع برق

در بخشی از محدوده‌های تحت پوشش پروژه، شبکه‌ها دارای تجهیزات فرسوده و قدیمی بودند که عمر بهره‌برداری آن‌ها به بیش از سه دهه می‌رسید. این امر باعث افزایش نرخ خرابی، افت ولتاژ و ناپایداری عملکردی در برخی مناطق شده بود.
راهکار: در قالب عملیات نگهداری پیشگیرانه (PM)، این تجهیزات شناسایی و به‌تدریج با تجهیزات جدید و استاندارد جایگزین شدند. علاوه‌براین، اولویت‌بندی مناطق بحرانی در برنامه بازسازی سالانه لحاظ گردید تا تخصیص منابع بر اساس اهمیت شبکه صورت گیرد.

 

ب) ناهمگونی در استانداردها و تجهیزات مورد استفاده

به دلیل تفاوت در تأمین‌کنندگان تجهیزات در سال‌های گذشته، بخشی از شبکه از نظر نوع اتصالات، کابل‌ها و تابلوهای توزیع دارای ناهمگونی بود. این مسئله فرآیند تعمیر و نگهداری را دشوار می‌کرد و منجر به افزایش زمان رفع خاموشی‌ها می‌شد.
راهکار: تدوین و استقرار بانک اطلاعات تجهیزات استاندارد بر اساس دستورالعمل‌های توانیر، و الزام پیمانکاران فرعی به استفاده از قطعات هم‌نوع و دارای تأییدیه فنی. این اقدام موجب یکنواختی در ساختار فنی و سهولت در تعمیرات شد.

 

ج) نارسایی در سیستم GIS و ثبت اطلاعات فنی

پیش از پروژه، بخشی از داده‌های مکانی و فنی تجهیزات در سیستم GIS ناقص یا غیرقابل‌اعتماد بود.
راهکار: با توسعه سامانه نرم‌افزاری مدیریت داده‌های مکانی و دارایی‌ها (GIS-Asset Management)، اطلاعات کلیه پست‌ها، ترانسفورماتورها و خطوط به‌صورت دیجیتالی به‌روزرسانی و مستندسازی گردید. این اقدام ضمن افزایش دقت اطلاعات، زمینه را برای تحلیل مکانی دقیق‌تر و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده فراهم ساخت.

 

۲-۵- چالش‌های مدیریتی و نیروی انسانی

الف) تفاوت رویه‌ها میان دو مدیریت پیشین

پیش از تجمیع، دو مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر از روش‌ها و دستورالعمل‌های متفاوتی برای بهره‌برداری استفاده می‌کردند که منجر به ناهماهنگی در عملکرد می‌شد.
راهکار: برگزاری جلسات مشترک مدیریتی و فنی و یکسان سازی اجرای دستورالعمل واحد بهره‌برداری و ایجاد ساختار فرماندهی یکپارچه. این اقدام سبب ارتقای هماهنگی و هم‌افزایی بین واحدها و تیم‌های اجرایی گردید.

 

ب) کمبود نیروی انسانی آموزش‌دیده و باتجربه

در مراحل آغازین پروژه، کمبود نیروهای دارای مهارت فنی کافی، یکی از چالش‌های اصلی بود.
راهکار: برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی در حوزه‌های برق صنعتی، ایمنی، HSE و مدیریت بحران، و استقرار نظام ارزیابی عملکرد دوره‌ای برای ارتقای مهارت و انگیزه کارکنان. نتیجه این اقدام، افزایش ۳۰ درصدی بهره‌وری عملیاتی و کاهش خطاهای انسانی در طول پروژه بود.

 

۳-۵- چالش‌های لجستیکی و تأمین تجهیزات

الف) تأخیر در تأمین تجهیزات مورد نیاز

به‌دلیل نوسانات بازار داخلی و محدودیت‌های تأمین کالا، برخی تجهیزات از جمله تابلوهای فشار ضعیف و ادوات روشنایی با تأخیر تحویل داده می‌شد.
راهکار: عقد قرارداد با تأمین‌کنندگان داخلی جایگزین، استفاده از قطعات بومی‌سازی‌شده و ایجاد شبکه همکاری با تولیدکنندگان محلی. این سیاست منجر به کاهش وابستگی خارجی و افزایش پایداری تأمین تجهیزات گردید.

 

ب) مشکلات حمل‌ونقل در شرایط آب‌وهوایی نامساعد

به‌ویژه در فصل زمستان، مشکلات جاده‌ای و شرایط جوی نامساعد سبب تأخیر در اعزام نیروها به مناطق حادثه‌دیده می‌شد.
راهکار: تشکیل تیم پشتیبانی شبانه‌روزی، ایجاد انبار قطعات اضطراری در مراکز عملیاتی و استفاده از خودروهای دو دیفرانسیل برای مناطق سخت‌گذر. این تمهیدات باعث حفظ استمرار خدمات‌رسانی حتی در شرایط بحرانی شد.

 

۴-۵- چالش‌های زمانی و الزامات اجرایی

الف) محدودیت زمانی به‌دلیل اجرای پروژه‌های موازی

هم‌زمانی فعالیت‌های تعمیراتی با بهره‌برداری جاری شبکه، محدودیت‌هایی در برنامه‌ریزی ایجاد کرده بود.
راهکار: تدوین برنامه زمان‌بندی چندلایه (Multi-layer Scheduling) با تقسیم وظایف به شیفت‌های روز و شب، تا عملیات اجرایی بدون ایجاد وقفه در سرویس‌دهی انجام شود. همچنین، استفاده از نرم‌افزارهای کنترل پروژه موجب انطباق کامل برنامه‌ها با جدول زمان‌بندی گردید.

 

ب) رعایت الزامات HSE و زیست‌محیطی

ماهیت میدانی پروژه و حضور گسترده نیروها در محیط‌های شهری و روستایی، نیازمند رعایت دقیق استانداردهای ایمنی و زیست‌محیطی بود.
راهکار: استقرار تیم نظارتی HSE در تمامی واحدهای اجرایی، انجام ممیزی‌های دوره‌ای، تدوین دستورالعمل‌های حفاظتی ویژه عملیات برق‌دار و پایش مداوم اثرات زیست‌محیطی. این اقدام منجر به کاهش ۴۵ درصدی حوادث شغلی و ارتقای سطح انطباق با الزامات زیست‌محیطی گردید.

وجود اشجار و عدم رعایت حریم شبکه از سال های گذشته، عدم پیش بینی فضای توسعه و مکان های مناسب نصب پست های هوایی و زمینی در مبلمان جدید شهری متناسب با توسعه و پیشروی شهری

راهکار : انجام عملیات شاخه زنی قبل از فصل بارندگی با اخذ مجوز از شهرداریو ارگانهای مربوطه

استفاده از سییم های روکش دار و خودنگهدار جهت کاعش خطر و کاهش حریم شبکه 

افزایش  ظرفیت  پست های موجود جهت جایگزین نصب پست های موجود

 

۶- نتایج و دستاوردهای راهبردی

اجرای پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر» توسط شرکت پگاه انرژی پارسیان، ضمن تحقق اهداف تعیین‌شده، منجر به مجموعه‌ای از نتایج فنی، مدیریتی و راهبردی گردید که تأثیر قابل‌توجهی بر شاخص‌های عملکردی شبکه توزیع برق منطقه گذاشت. این دستاوردها نه‌تنها بازتاب‌دهنده موفقیت اجرایی پروژه است، بلکه الگویی مؤثر برای مدیریت بهینه عملیات بهره‌برداری در سایر مناطق کشور به‌شمار می‌رود.

 

۱-۶- دستاوردهای فنی

از منظر فنی، این پروژه به‌صورت معناداری شاخص‌های بهره‌برداری شبکه را بهبود داد و پایداری سیستم را ارتقا داد. با استقرار تیم‌های پاسخ سریع، بهره‌گیری از سامانه دیجیتال ثبت حوادث و بهینه‌سازی فرآیند رفع عیوب، میانگین زمان خاموشی مشترکین (SAIDI) حدود ۲۵٪ کاهش یافت و به‌تبع آن قابلیت اطمینان شبکه و رضایت مشترکین افزایش پیدا کرد. همچنین، با تجمیع تیم‌های عملیاتی و تقویت هماهنگی میان واحدهای فنی، تعداد دفعات خاموشی (SAIFI) نسبت به سال قبل از اجرای پروژه تا ۱۸٪ کاهش یافت. در حوزه نگهداری و آمادگی تجهیزات نیز با اجرای برنامه تعمیرات پیشگیرانه (PM)، بازدیدهای دوره‌ای و نوسازی بخش‌های فرسوده، ضریب آمادگی تجهیزات از ۸۳٪ به ۹۴٪ ارتقا یافت و نرخ خرابی کاهش پیدا کرد. علاوه بر این، در بخش نوسازی و استانداردسازی، ۳۲۰۰ چراغ روشنایی معابر و ۱۸۰۰ متر شبکه فشار ضعیف بازسازی و مطابق استانداردها اصلاح شد که ضمن کاهش مصرف انرژی، بهبود روشنایی و افزایش ایمنی تردد، مراجعات مردمی را نیز کاهش داد. مجموع این اقدامات به کاهش محسوس تلفات انرژی، افزایش عمر مفید تجهیزات و ارتقای کیفیت برق تحویلی به مشترکین منجر گردید.

 

۲-۶- دستاوردهای مدیریتی و عملیاتی پروژه تجمیع بهره‌برداری برق کرج و مهرشهر

پروژه علاوه بر موفقیت فنی، از منظر مدیریتی و عملیاتی نیز تحول قابل‌توجهی در ساختار بهره‌برداری منطقه ایجاد کرد. با تجمیع دو مدیریت پیشین و استقرار یک ساختار یکپارچه، تصمیم‌گیری و اجرای عملیات منسجم‌تر شد و تداخل وظایف کاهش یافت. همچنین، با یکپارچه‌سازی سامانه‌های تحت‌وب برای گزارش‌دهی دیجیتال و ثبت رخدادها، اطلاعات عملیاتی به‌صورت شفاف و برخط پایش شد و تصمیم‌گیری‌ها بر پایه داده‌های واقعی انجام گرفت. اجرای آموزش‌های هدفمند، نظام ارزیابی عملکرد و پرداخت‌های تشویقی نیز رضایت و انگیزش کارکنان را افزایش داد و نرخ جابجایی نیرو به کمتر از ۵٪ رسید. در نهایت، با ایجاد مرکز کنترل و سازمان‌دهی تیم‌های آماده‌به‌کار، میانگین زمان پاسخگویی از ۴۵ به ۲۸ دقیقه کاهش یافت (۳۷٪ بهبود) و به‌عنوان یکی از شاخص‌های برجسته موفقیت پروژه مطرح شد.

 

۳-۶- دستاوردهای راهبردی

از منظر راهبردی، اجرای موفق این پروژه آثار بلندمدتی در سطح سازمانی و ملی به همراه داشت. این طرح به‌عنوان نمونه عملی سیاست کلان توانیر در «یکپارچه‌سازی و تجمیع عملیات بهره‌برداری» اجرا شد و نتایج آن مبنای توسعه پروژه‌های مشابه در سایر مناطق کشور قرار گرفت. همچنین، تجربه‌های حاصل در برنامه‌ریزی، کنترل عملیات، آموزش نیروی انسانی و مدیریت ایمنی به‌عنوان الگوی مرجع مورد توجه توانیر واقع شد. از سوی دیگر، کاهش خاموشی‌ها، بهبود روشنایی و افزایش سرعت خدمات‌رسانی موجب ارتقای رضایت و اعتماد عمومی شد و در نهایت، جایگاه شرکت پگاه انرژی پارسیان را به‌عنوان پیمانکاری توانمند و قابل‌اعتماد در بهره‌برداری شبکه‌های توزیع برق تثبیت کرد.

 

۷- جمع‌بندی

پروژه «تجمیع عملیات بهره‌برداری مدیریت برق جنوب کرج و مهرشهر» که به همت و مدیریت علمی شرکت پگاه انرژی پارسیان اجرا گردید، نمونه‌ای موفق و ماندگار از هم‌افزایی فنی، مدیریتی و عملیاتی در صنعت برق کشور به شمار می‌رود.  این طرح با اتکا به دانش مهندسی روز، نیروی انسانی متخصص و بهره‌گیری از نظام مدیریتی یکپارچه، توانست مسیر جدیدی را در حوزه بهره‌برداری شبکه‌های توزیع برق ترسیم نماید. اجرای این پروژه نشان داد که تجمیع منابع انسانی، یکپارچه‌سازی فرآیندها، و نوسازی تجهیزات عملیاتی نه‌تنها موجب افزایش کارایی فنی و کاهش هزینه‌های اجرایی می‌شود، بلکه نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خاموشی‌ها، ارتقای ایمنی کارکنان، افزایش بهره‌وری ناوگان و بهبود سطح رضایت مشترکین ایفا می‌کند.

از منظر مدیریتی، پروژه حاضر توانست الگوی جدیدی از مدیریت متمرکز و داده‌محور در بهره‌برداری شبکه‌های برق ارائه دهد؛ الگویی که بر مبنای تصمیم‌گیری هوشمند، برنامه‌ریزی چندسطحی و استفاده از فناوری‌های اطلاعاتی شکل گرفته و قابلیت تعمیم به سایر مناطق کشور را داراست. در بُعد راهبردی، نتایج این پروژه با سیاست‌های کلان شرکت توانیر در زمینه‌ی بهینه‌سازی ساختار بهره‌برداری، کاهش تلفات انرژی، هوشمندسازی شبکه و توسعه پایدار خدمات شهری همسو بوده و توانست در تحقق اهداف ملی حوزه انرژی الکتریکی سهم مؤثری ایفا کند.  تجربه حاصل از اجرای موفق این طرح، مبنایی ارزشمند برای طراحی و پیاده‌سازی پروژه‌های مشابه در سایر مدیریت‌های برق کشور فراهم آورده است. در نهایت، پروژه تجمیع عملیات بهره‌برداری جنوب کرج و مهرشهر را می‌توان نماد رویکرد نوین در مدیریت زیرساخت‌های انرژی دانست؛ طرحی که با تلفیق علم، تجربه، فناوری و تعهد سازمانی، به تحقق چشم‌انداز «شبکه‌ای پایدار، ایمن و هوشمند» در صنعت برق ایران کمک شایانی نموده است.